18-09-06

ons tante Bertha

Mijn oudste tante was ooit de knapste, ze is nu 86 jaar, nog steeds een pronte vrouw. Reeds 61 jaar is ze weduwe. Ze heeft één doch-ter, zelf een parel, alhoewel ook reeds ouder dan 60 jaar. U leest dit goed, mijn nicht heeft haar vader nooit gekend. Vooraleer zij werd geboren was haar vader reeds overleden.

Mijn destijds 25-jarige (pré-)oom werd in het laatste oorlogsjaar van zijn bed gelicht door Vlaamse collaborateurs, hij was een zach-te weerstander en werd verraden door niet zo nobele bekenden. Een andere oom kon op het nippertje ontsnappen. Mijn vader maakte het als 12-jarige mee hoe beide jonge mannen, vrijers van zijn schone zussen, zich op de hooizolder van hun boerendoening kwamen verstoppen. Nachtelijke zoekingen, rauwe razzia’s zeg maar, hoorden bij het harde oorlogsspel. Laffe medeburgers, nabije buren zelfs, wezen de vermeende schuldigen aan. Mijn toekomstige nonkels werden maandenlang opgejaagd door een paar hetzerige dorpelingen die op klaarlichte dag in zwarte uniformen langsmarcheer-den. ’s Nachts gingen zij op jacht naar hun verdachte prooien. Er stond een geldelijke prijs op elke kop die zich verzette.

 

Mijn tante-weduwe heeft steeds geweten wie de gezichten waren achter de maskers die in het donker kwamen aangebonkt, zij heeft wijselijk gezwegen. Deels uit onvervalste angst, zo’n inval traumatiseert een vrouwenleven. Maar ook omdat zij niets concreet bewijzen kon, de mensenroof ging bliksemsnel, er flitsten koude wapens, zware klappen sloegen bloed uit monden. Ze kon moeiteloos zien “wie wat had gedaan”, maar daar stokte haar bange verhaal.


De meeste van die zwartzakken werden slechts licht (symbolisch) gestraft, luttele jaren na de oorlog zetten zij hun banale burgerbestaan onbeschroomd verder. Nu nog zijn er in die regio mensen met een bloeiende familiehandel of genietend van een ‘verdiend’ overlevings-pensioen… terwijl ze in die bewuste zwarte nacht mee de maskers droegen. Niets wordt zo snel vergeten als maatschappelijke schande, elke samenleving heeft een zelfreinigend ge-heugen.

 

Mijn oom, die ik dus nooit gekend heb, kwam aan zijn einde in een Duits vernietigingskamp. Hoe, dat valt niet te beschrijven. Mijn vader verkiest te zwijgen, er zijn waarheden die te pijnlijk zijn. Mijn vader kent ook de verraders, hij deelde me ooit heel stil hun namen mee.
Ik weet links en rechts nog wel iemand wonen. Moeten we ze daarom blijvend haten, wat baat het nog? Morgen doen dezelfde scenario’s zich voor, nee zelfs vandaag, in Israël en de Palestijnse gebieden bijvoorbeeld. Mensen zijn onverbeterlijk, mannen blijven makkelijke lafaards (‘bloed en eer’, steeds weer dezelfde alibi’s) en dwaze vrouwen heulen met iedere vijand. Je buurman kan plots je moordenaar worden, dodelijk binnensluipend als het duister wordt. We leren niets van onze fouten, alles herhaalt zich altijd op dezelfde wijze. Wreed-heid is van alle tijden, overal. (Lees in dit verband maar eens over de ‘kindsoldaten’ in de laatste Knack).

 

Tante Bertha heeft haar leed met stijl gedragen. Zij bleef haar jonge man ‘zijn’ leven trouw, ze sprak hier nooit met anderen over. Het groot verdriet zat in haar gewonde hart verbor-gen, de enige plaats waar eeuwige trouw vertoeven kan. Wie zijn wij om te oordelen over een ongeschonden buitenkant, de diepere littekens zitten steeds vanbinnen. Tante Bertha paradeerde later schoon de wijde wereld rond, zelden waren er getuigen. Zij droeg haar lijden mooi. Ik heb mijn tante altijd graag gezien, ze had iets fragiels en teders dat niet te vatten was. Ze vertoefde in een wereld die onaantastbaar bleef. En nog steeds, ze over-leeft zich in haar ongerepte jeugd, heerlijk retro-activerend met die sterke man, een jonge strijder voor de liefde die zich repeteert.

  

19:52 Gepost door Marlon | Permalink | Commentaren (11) |  Facebook |

Commentaren

heel herkenbaar Marlon Ook ik werd in mijn jeugd (maakte de oorlog niet mee, werd vlak nadien geboren) meermaals geconfronteerd met de uitdrukking "'t is ne zwartzak" en aan mijn oma en tantes te horen leefden we temidden van één "zwart" veld. Ik speelde blijkbaar met veel kinderen van "zwartzakken" en gelukkig maar dat onwetende kinderen in hun onschuld de schoonste, puurste vriendschappen maakten.
Vele jaren later, volwassen en beseffende, merkte ik dat ik binnen de familie wel dat onderscheid tussen "witte en zwarte" oorlogsmensen maakte en bekeek ik ze met andere ogen, al liet ik niets merken.
Het waardig gedrag van jouw tante is iets van haar generatie en van haar diepe (oorlogs)wonden want stilaan leerde ook ik mooie, fiere mensen kennen die hun diepste leed enkel en alleen voor zich hielden en als een fiere last, onzichtbaar voor de buitenwereld, zwijgzaam verder droegen met de prachtveren van een openstaande pauw.
Mensen met de grootste littekens dragen hun schendingen met de mooiste tooi en vragen geen mededogen, zoals jouw betoog aantoont.
maandagse groeten,
Iris

Gepost door: Iris | 18-09-06

ook voor mij.. Ik ken dat verhaal ook...
Mijn vader heeft zijn pa verloren toen hij 12 was,een beetje hetzelfde verhaal..met het verschil dat hij gestorven is aan een ziekte te wijten aan zijn urenlang verschuilen,onder water en in holen diep in de grond.
Mijn grootvader was lid van de"witte brigade" en werd ook gezocht door mensen die ooit vrienden waren...mijn grootmoeder heeft haar 3 kinderen alleen opgevoed in een klein huisje midden Rijckeveldebos te Sijsele-Damme,dat toen afhing van de kasteelheer; het moet een zeer sterke vrouw geweest zijn !Als ik samen met mijn vader door het bos ga joggen,dan doet hij elke keer zijn verhaal opnieuw als we voorbij de ruïnes van het huisje voorbijlopen...

Gepost door: rebecca | 19-09-06

bedankt Iris Je hebt mijn betoog schoon in zijn essentie gevat, dwz de fierheid van onafhankelijke mensen die ondanks hun kwetsuren het hoofd rechtop houden. De pijn vanbinnen wordt voor de buitenwereld weggelachen. Mooie, sterke mensen, groot is hun mededogen. Zij dragen hun lijden ook voor ons, is dat bijna Zen?

Gepost door: marlon | 19-09-06

bedankt Rebecca De verhalen lopen wonderlijk parallel, het is orale geschiedenis die niet altijd expliciet wordt doorgegeven. Soms wint de droeve nostalgie en wordt er iets gelost, een tipje van de trieste sluier. De bodem van dit soort verdriet blijft vaak versluierd.

Gepost door: marlon | 19-09-06

Gemengde gevoelens Mijn vader is in de oorlog vrijwillig gaan werken in Duitsland: er was toen veel vraag naar arbeidskrachten niet alleen voor de "oorlogsindustrie" maar ook voor veel andere arbeidstaken. Hij kwam in een suikerfabriek terecht en had er de nachtshiften. Ik weet niet of hij de beslissing om in Duitsland te gaan werken vrijwillig heeft genomen. Ik denk dat zijn ouders, mijn grootouders dus, hem daar wel toe gepusht zullen hebben met de belofte dat hij daar zeker werk en een goed inkomen zou hebben, terwijl hier nauwelijks werk te vinden was.Was die beslisssing nu fout en verwerpelijk? Ik weet het niet...bij mijn weten was hij niet echt duitsgezind in de negatieve zin en eerder naief omtrent het toekomstperspectief dat hem in Duitsland werd beloofd. Op het eind van de oorlog in een kapitulerend Duitsland heeft hij dezelfde ellende meegemaakt als de mensen hier in Vlaanderen. Waar ik hier nu naartoe wil dat: moet ik mij nu schuldig of ongemakkkelijk voelen hieromtrent? Ik denk van niet, temeer dat ik weet dat mijn vader nooit met "den duits" heeft meegeheuld of het gedachtengoed heeft ondersteund. Zijn aanwezigheid in Duitsland was alleen met economische motieven , hem dan nog aangepraat door mensen die het voor hun zoon goed meenden en verder niet veel nadachten...
(BTW Marlon, jouw comments op mijn blog zijn niet gewist, scroll even naar beneden bij Vanessa deel 1) Welgemeende groetjes!

Gepost door: eric | 19-09-06

andere zijde Ja,Eric,zo is dat.Ook ik ken die andere zijde van de medaille, weer parallel met jouw verhaal,maar anderzijds ook fanatieker.(foto's waarop familieleden als kind met SS-vlaggetjes in hun handjes uit de trein zwaaiden;werden geschoold in Duitsland,omdat men dacht dat daar de toekomst lag)
Achteraf bekeken,maakte ieder een keuze voor zichzelf,wat voor hem of haar op dat ogenblik de juiste beslissing leek.Ik denk dat niemand toen besefte dat het zo zou escaleren...
Dus,in familiediscussies,proberen we dat onderwerp te vermijden en los te laten...
Het is voltooid verleden tijd!

Gepost door: rebecca | 19-09-06

meelevend het zijn oude littekens die nog steeds heel erg leven, meer dan velen durven toegeven. trouwens ik denk dat er veel onmenselijke zaken die er in die onwelriekende periode gebeurd zijn niet mogen vergeten worden. maar ze moeten wel herinnerd worden op een waardige manier. al de scheldpartijen en vernederingen waartoe sommigen zich nu nog geroepen voelen, leiden ons toch maar terug naar wat het allemaal begon.
niet persoonlijk geraakt doch wel meelevend. marc.

Gepost door: marc | 19-09-06

bedankt mensen @Eric: ik ga in een later item dieper ingaan op je relevante kanttekening

@Bé: je kent blijkbaar de twee zijden van de medaille, ik verwerk dit nog

@Marc: mooie analyse die je maakt, we moeten zonder rancune verder

Gepost door: marlon | 19-09-06

Hey Marlon, In een oorlog gebeuren altijd de vreselijkste en onmenselijkste zaken. In iedere mens komt in zo'n periode het slechtste van zijn karakter naar boven, denk ik....ik weet het niet, heb er nooit één meegemaakt, gelukkig.
Mijn ouders zijn in de oorlog getrouwd; mijn vader moest gaan vechten, natuurlijk; mijn moeder stond met een baby, mijn oudste zus, alleen. Als kind hoorde ik veel van de oorlog vertellen, maar...mijn vader zegde nooit iets; hij wilde geen verhalen vertellen over die periode in zijn leven.
Ieder draagt zijn littekens op zijn manier, en ook zijn leed.
Groetjes.

Gepost door: Ilona | 20-09-06

gruwelijk... Ik denk niet dat het slechtste van je karakter naar boven komt!Het is een kwestie van overleven!Ieder voor zijn eigen vel,dat is normaal.

Ik ken talrijke verhalen over die periode;
nog een vb.
mijn grootmoeder woonde met haar gezin in Calais en is tijdens de bombardementen(waarbij ze een kind verloren heeft) hals over kop ,samen met haar kinderen(waaronder mijn moeder) te voet naar Vlaanderen gevlucht waar ze is blijven wonen tot aan haar dood,een tweetal jaren geleden.Ze vertelde me dikwijls van die gruwelijke dingen;oa dat één van de kinderen een paar laarzen gevonden had in hun achtertuin,waar bij nader bekijken,de benen er nog inzaten...die details moeten toch sporen nagelaten hebben op de kinderen...nu begrijp ik daardoor sommige dingen en gebeurtenissen in mijn leven ook beter ,alles heeft een oorzaak.

Gepost door: rebecca | 20-09-06

bedankt meisjes Voor Ilona en Rebecca: met respect en groot ontzag nam ik kennis van jullie pakkende verhalen, besef dat wij de laatste 'oorgetuigen' zijn.

Gepost door: marlon | 21-09-06

De commentaren zijn gesloten.